Đại lão đa hơn 300 năm tuổi có hình dáng độc lạ ở Hà Nam
Tọa lạc tại xã Đinh Xá (TP Phủ Lý, Hà Nam), một cây đa tía cổ thụ với hình dáng độc đáo, bộ rễ kỳ lạ và tuổi đời hơn 300 năm vẫn ngày ngày tỏa bóng mát, trở thành chứng nhân lịch sử và “báu vật sống” của người dân địa phương.
Di sản xanh giữa lòng phố cổ
Di sản xanh giữa lòng phố cổ

Theo lời kể của các bậc cao niên trong vùng, cây đa tía đã có mặt tại đây từ hơn ba thế kỷ trước, gắn bó với bao thế hệ người dân Đinh Xá. Trải qua thời gian và biến thiên lịch sử, cây vẫn vững chãi, uy nghi và xanh tốt, được dân làng trân quý gìn giữ.
Năm 2015, cây đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam - một danh hiệu xứng đáng cho một cá thể thực vật đặc biệt mang nhiều giá trị văn hóa - tâm linh.
Hình dáng kỳ lạ, bộ rễ như những “gốc cây con”
Điểm đặc biệt nhất của cây đa tía này chính là bộ rễ đồ sộ và hình dáng độc đáo. Hiện tại, cây cao khoảng 30 mét, tán lá xòe rộng, bao phủ cả một khoảng sân lớn. Gần 20 chiếc rễ phụ to khỏe cắm xuống đất, phát triển thành những thân phụ chắc chắn, có chiếc phải hai vòng tay người lớn ôm mới xuể.

Từ thân chính đến từng rễ cây, từng nếp gồ ghề, sần sùi, u cục… tất cả đều in hằn dấu vết của thời gian, như minh chứng sống động cho hơn 300 năm tồn tại và phát triển.
Chốn hội họp - nơi lưu giữ ký ức làng quê
Không chỉ là một thực thể sinh học quý hiếm, đại lão đa còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng. Từ xa xưa, dưới tán cây từng có một cái điếm canh, nay đã được người dân dựng thành miếu nhỏ để thờ cúng.
Các hoạt động cộng đồng như mở hội làng, sinh hoạt dân ca, tổ chức lễ tế, hay đơn giản là tụ họp trò chuyện đều diễn ra dưới tán cây mát rượi. Người dân nơi đây thay phiên chăm sóc, quét dọn, cắt bỏ cành khô, xử lý sâu bệnh, như cách họ gìn giữ một phần ký ức và linh hồn của làng.
Trong một lần tình cờ ghé qua, bà Nguyễn Thị Trang (TP Phủ Lý) bày tỏ xúc động:
“Tôi thật sự ấn tượng với cây đa cổ thụ này. Những chiếc rễ cắm sâu xuống đất, hóa thành những gốc cây riêng biệt. Ngồi dưới bóng đa, hít thở không khí mát lành, tôi có cảm giác được trở về tuổi thơ đã xa.”
Giữa nhịp sống hiện đại, cây đa Đinh Xá vẫn lặng lẽ vươn mình, bốn mùa ra lộc, đơm hoa, kết trái đúng chu kỳ. Không cần bảng tên hoành tráng, không cần những lời ca ngợi to tát, cây vẫn là biểu tượng sống động của ký ức, là chứng tích văn hóa bản địa - nơi con người tìm về, nghỉ chân, chiêm nghiệm, và tự nhắc mình sống chậm lại để lắng nghe tiếng thì thầm của thời gian.