Không chỉ nổi tiếng qua câu nói dân gian quen thuộc “vắng như chùa Bà Đanh”, ngôi cổ tự Bảo Sơn Tự tại Hà Nam còn là một trong những ngôi chùa cổ kính bậc nhất miền Bắc, mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử và kiến trúc truyền thống.
 
Cái tên “vắng như chùa Bà Đanh” bắt nguồn từ đâu?

Tọa lạc tại thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, chùa Bà Đanh – tên chữ là Bảo Sơn Tự – có lịch sử hơn 300 năm. Theo các bậc cao niên địa phương, câu nói “vắng như chùa Bà Đanh” xuất phát từ chính vị trí đặc biệt của ngôi chùa: ba mặt giáp sông, một mặt tựa núi, tách biệt hẳn với làng mạc dân cư.
 
Xưa kia, khu vực quanh chùa là rừng rậm, lối vào hiểm trở, vắng người qua lại, khiến việc lui tới chùa rất khó khăn. Ngay cả con đường thuận tiện nhất – chèo thuyền qua sông Đáy – cũng không dễ dàng, đặc biệt vào mùa nước lớn. Từ đó, cụm từ “vắng như chùa Bà Đanh” ra đời, được dân gian lưu truyền đến tận ngày nay như một hình ảnh ẩn dụ đặc sắc.
 
Ngôi chùa gắn với nữ thần và huyền tích dân gian

Không chỉ mang kiến trúc cổ đặc sắc, chùa Bà Đanh còn lưu giữ một lớp truyền thuyết phong phú. Theo sử tích, nơi đây từng là ngôi đền nhỏ thờ Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện) từ thế kỷ VII. Đến thời Lê Huy Tông (1675–1750), chùa được trùng tu, mở rộng khang trang, thờ thêm các vị thần trong tín ngưỡng dân gian như Đức Bà làng Đanh – người trông coi việc “điều mây khiển gió”, phù hộ mùa màng, độ thế an dân.
Không gian thờ tự trong chùa kết hợp cả Phật giáo và đạo Mẫu, với tượng Tam Phủ, Tứ Phủ, Nam Tào, Bắc Đẩu, Thái Thượng Lão Quân… tạo nên một tổng thể phong phú, mang dấu ấn của sự giao thoa tôn giáo đặc trưng vùng Bắc Bộ.
 
Kiến trúc cổ kính, nguyên vẹn qua thời gian
 
Chùa Bà Đanh sở hữu khuôn viên rộng hơn 10 ha, gồm gần 40 gian nhà lớn nhỏ trải dọc theo triền núi, mặt hướng ra sông. Từng nếp mái, đầu đao, bức tường gạch mộc… đều nhuốm màu thời gian. Đặc biệt, đại hồng chung trong chùa là một cổ vật quý, được khắc nhiều chữ Hán cổ, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú xưa kia.

Phía đông khu chùa là phủ thờ Mẫu, giáp với trung đường, còn khu nhà ngang 5 gian là nơi thờ các vị tổ trụ trì, lưu giữ tinh thần tu hành và truyền thừa qua bao thế hệ.
 
Một chốn tĩnh tại giữa thiên nhiên trong lành

Ngày nay, đường xá đã thuận tiện hơn rất nhiều. Du khách từ Hà Nội có thể đi theo Quốc lộ 1A về Phủ Lý, rẽ sang Quốc lộ 21, tiếp tục khoảng 10km để đến cầu treo Cấm Sơn bắc qua sông Đáy. Sau đó, gửi xe tại đầu cầu, đi vào cổng chùa.

Lối vào chùa rộng rãi, hai bên phủ đầy bóng xanh của vườn nhãn, vải, tạo cảm giác mát lành và thư thái. Sau khi chiêm bái, du khách có thể bước xuống bậc đá cạnh sông, thả mình trong gió, hít hà hương nước, và cảm nhận một Hà Nam rất khác: bình yên, thanh tịnh, cổ kính.
 
Thông tin hữu ích cho khách tham quan

• Thời gian mở cửa: 6h00 – 18h00 hàng ngày
• Giá vé vào cửa: 10.000 VNĐ/người (trẻ em dưới 6 tuổi miễn phí)

Lưu ý: Nên mặc trang phục lịch sự, nhẹ nhàng; giữ trật tự nơi thờ tự
 
Mặc dù chưa được đầu tư quy mô như một số ngôi chùa nổi tiếng khác trong tỉnh (như Tam Chúc, Phật Quang, Địa Tạng Phi Lai), chùa Bà Đanh vẫn có sức hút rất riêng. Đó là sự trầm mặc của không gian; là nét cổ kính nguyên vẹn qua thế kỷ; là câu chuyện dân gian “vắng mà lạ” – nhưng đến rồi thì không muốn rời đi.

Được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia từ năm 1994, chùa Bà Đanh ngày nay không còn “vắng” như câu nói xưa, mà dần trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai cần một nơi thanh tịnh để tìm lại chính mình.

Sau hành trình khám phá chùa bà Đanh, khách sạn Tiến Lộc Palace chính là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng. Nằm ngay trung tâm TP. Phủ Lý, khách sạn sở hữu không gian yên tĩnh, tiện nghi hiện đại, cùng dịch vụ chuyên nghiệp, chu đáo. Từ hương trà ấm áp tại Enjoy Coffee, bữa cơm ngon trong nhà hàng Tiến Lộc, đến một đêm an giấc trong căn phòng thoáng đãng, mọi thứ nơi đây đều gợi cảm giác “bình yên như nhà” mà ai từng đến cũng muốn quay lại.